Almanca A1: Günlük Rutin ve Ayrılabilir Fiiller | Cümle Kıskacı

Merhaba ve LingoBoss German'a tekrar hoş geldin. Yine bizimle olman çok güzel. Merhaba! Almanca sıradan bir gün için hazır mısın? Sıradan bir gün mü? Kulağa kolay geliyor Leo. Kolay ama önemli. Bugün bütün cümleler senin günlük rutinin etrafında dönüyor. Kısaca hatırlayalım: Beşinci derste saatleri öğrenmiştik. Aynen. Saat yedide, yedi buçukta, dokuzu çeyrek geçe – bunları zaten biliyorsun. Onuncu derste de evdeydik: salon, mutfak, yatak odası. Bugün ikisini bir araya getiriyoruz: saat, ev – ve yeni fiiller. Bu fiillere ayrılabilir fiiller denir. Önekleri fiilden ayrılır. Örneğin aufstehen şu olur: Saat yedide kalkıyorum. Hadi başlayalım! Hayal et: Lena bütün gün esniyor. Bir şeyler ters gidiyor. Uyanıyorum, kalkıyorum, banyoya gidiyorum – ama çok yorgunum. Bugün Lena'nın günlük rutininde neyin ters gittiğini bulacağız. Bu sırada kendi günün için sekiz önemli fiil öğreneceksin. Her fiilin cümle sonuna giden küçük bir öneki var. Yani hep şunu unutma: fiil ortada, önek en sonda. İyi dinle, yüksek sesle tekrar et ve sondaki fiil quizine kadar kal. Günü altı parçaya bölüyoruz. İlk parça sabah erken saatler. Morgens yani erkenden uyanıp kalkıyorum. Vormittags, yani dokuz ile on iki arasında, iş ya da okul başlar. Mittags, yani saat on ikide, birçok insan öğle yemeği yer. Nachmittags, yani öğleden sonra, sık sık alışverişe giderim. Abends, yani hava kararınca, televizyon izlerim ya da arkadaşlarımı ararım. Ve nachts, yani gece, uyuruz. Birlikte söyle: sabah, öğleden önce, öğlen, öğleden sonra, akşam, gece. Şimdi günlük rutin için sekiz fiil öğreneceksin: aufstehen, kalkmak. Önce uyanırım, sonra kalkarım. Aufwachen ve aufstehen farklıdır. Okul ya da iş başlar. Senin günün saat kaçta başlıyor? Ve iş bir noktada biter. Saat beşte bırakıyorum. Akşamları televizyon izlemeyi severim. Fernsehen en sevdiğim fiil. Neredeyse her gün alışveriş yaparım. Ekmek ve süt alıyorum. Sonra mutfağı toplarım. Aufräumen her zaman eğlenceli değildir. Ve en sonunda annemi ararım. Şimdi sekiz fiilin hepsini yüksek sesle tekrarla. Şimdi en önemli kalıp geliyor: cümle kıskacı. Fiilin iki parçası var: bir gövde ve bir önek. Gövde ikinci sırada kalır: Ich stehe ... Ve önek cümlenin tam sonuna gider: ... auf. Birlikte: Saat yedide kalkıyorum. Sorularda da kalıp aynı kalır: Okul ne zaman başlıyor? Fängt önde kalır, an sonda biter. Hatırla: fiil ortada, önek sonda – cümlenin etrafında bir kıskaç gibi. Üç fiilin çekimine bakalım: aufstehen, anfangen, fernsehen. Kalkıyorum, başlıyorum, televizyon izliyorum. Önek her zaman sonda. Sen kalkıyorsun, başlıyorsun, televizyon izliyorsun. O kalkıyor, başlıyor, televizyon izliyor. Biz kalkıyoruz, başlıyoruz, televizyon izliyoruz. Siz kalkıyorsunuz, başlıyorsunuz, televizyon izliyorsunuz. Onlar kalkıyor, başlıyor, televizyon izliyor – saygı biçimi ya da çoğul. Önek her şahısta aynı kalır: auf, an, fern – her zaman sonda. Önekli her fiil ayrılabilir değildir. Aufstehen ayrılabilir: Kalkıyorum. Önek sona gider. Verstehen ise ayrılamaz: Anlıyorum. Ver her zaman fiile sabit kalır. Anfangen ayrılabilir ve güçlü vurgulanır: ANfangen. Bekommen ayrılamaz. Be hiç vurgulanmaz ve hiç ayrılmaz: beKOMmen. Aufräumen ayrılabilir: Odamı topluyorum. Ama erzählen ayrılamaz: Bir hikaye anlatıyorum. Er hiç ayrılmaz. Kısa kural: be-, ver-, ent-, ge- hiç ayrılmaz. Geri kalanı genelde ayrılır. Hikayemiz çok erken başlıyor. Lena saat altıda uyanıyor. Çalar saatim çalıyor. Uyanıyorum ama hâlâ çok yorgunum. Altıyı çeyrek geçe Lena sonunda kalkıyor. Kalkıyorum ve hızlıca giyiniyorum. Mutfakta Lena kahvaltı yapıyor – tıpkı onuncu dersteki gibi. Mutfakta kahvaltı yapıyorum ve kahve içiyorum. Birden Leo arıyor. Telefon yüksek sesle çalıyor. Telefonu açıyorum. Leo beni saat yedide arıyor – neden bu kadar erken? Öğleden sonra Lena alışverişe gidiyor. Ekmek, süt ve meyve alıyor. Süpermarkette alışveriş yapıyorum – bu kelimeleri yedinci dersten zaten biliyorsun. Evde Lena odasını topluyor. Topluyorum ve kitapları rafa koyuyorum – tıpkı onuncu dersteki gibi. Akşam Lena salonda televizyon izliyor. Televizyon izliyorum ve kanepede dinleniyorum. Ama Lena neden hâlâ bu kadar yorgun? Dikkatlice bak. Ah, anladım! Hiç zamanında bırakmıyorum. Gece yarısına kadar izliyorum ve çok geç uyuyorum. Normalde ne zaman kalkarsın? Saat yedide kalkarım. Peki işin ne zaman başlıyor? İşim saat dokuzda başlıyor. Akşam ne zaman bırakıyorsun? Saat beşte bırakıyorum – ama çok uzun süre televizyon izliyorum! Demek sorun bu! Hiç zamanında bırakmıyorsun. Doğru. Bugünden itibaren saat onda televizyonu bırakıyorum. Şimdi cümleleri sen kuruyorsun. Aufstehen ve saat yedi. Saat yedide kalkıyorum. Einkaufen ve saat on altı. Saat on altıda alışveriş yapıyorum. Aufräumen ve oda. Odamı topluyorum. Fernsehen ve akşam. Akşamları televizyon izliyorum. Son tur: anrufen ve anne. Annemi arıyorum. Quiz bir: Saat yedide kalkıyorum. Hangi önek uyuyor? Auf. Saat yedide kalkıyorum. Quiz iki: Okul ne zaman başlıyor? An. Okul ne zaman başlıyor? Quiz üç: Odamı topluyorum. Auf. Odamı topluyorum. Quiz dört: Akşamları izliyorum. Fern. Akşamları televizyon izliyorum. Final: Annemi arıyorum. An. Annemi arıyorum. Artık günlük rutinin için sekiz ayrılabilir fiil biliyorsun. Biliyorsun: fiil ortada kalır, önek sona gider. Saat ile fiili birleştirebilirsin: Saat yedide kalkıyorum. Ayrılabilir ve ayrılamaz fiiller arasındaki farkı tanıyorsun. Yorumlara bir cümle yaz: Sen ne zaman kalkıyorsun? Örneğin: Saat sekizde kalkıyorum ve mutfakta kahvaltı ediyorum. Dersi kaydet ve yarın cümle kıskacını tekrar et. LingoBoss German'da on ikinci derste görüşmek üzere!

Hallo und herzlich willkommen zurück bei LingoBoss German. Schön, dass du wieder dabei bist. Hallo! Bist du bereit für einen ganz normalen Tag auf Deutsch? Einen normalen Tag? Das klingt einfach, Leo. Einfach, aber wichtig. Heute drehen sich alle Sätze um deinen Tagesablauf. Kurz zur Erinnerung: … In Lektion fünf haben wir die Uhrzeit gelernt. Genau. Um sieben Uhr, halb acht, Viertel nach neun – das kennst du schon. Und in Lektion zehn waren wir im Haus: … Wohnzimmer, Küche, Schlafzimmer. Heute bringen wir beides zusammen: … die Uhrzeit, das Haus – und neue Verben. Diese Verben heißen trennbare Verben. Ihr Präfix trennt sich vom Verb. Zum Beispiel wird aufstehen zu: … Ich stehe um sieben Uhr auf. Los geht's! Stell dir vor: … Lena gähnt den ganzen Tag. Irgendetwas stimmt nicht. Ich wache auf, ich stehe auf, ich gehe ins Bad – aber ich bin so müde. Heute finden wir heraus, was in Lenas Tagesablauf schiefläuft. Dabei lernst du acht wichtige Verben für deinen eigenen Tag. Jedes Verb hat ein kleines Präfix, das ans Satzende wandert. Also merk dir immer: … Verb in der Mitte, Präfix ganz am Ende. Hör gut zu, sprich laut mit und bleib bis zum Verben-Quiz am Ende. Wir teilen den Tag in sechs Teile. Der erste Teil ist morgens. Morgens, also früh, wache ich auf und stehe auf. Vormittags, zwischen neun und zwölf Uhr, beginnt die Arbeit oder Schule. Mittags, um zwölf Uhr, essen viele Menschen zu Mittag. Nachmittags, nach dem Mittagessen, gehe ich oft einkaufen. Abends, wenn es dunkel wird, sehe ich fern oder rufe Freunde an. Und nachts schlafen wir. Sprich mit: … morgens, vormittags, mittags, nachmittags, abends, nachts. Jetzt lernst du acht Verben für deinen Tagesablauf: … aufstehen. Ich wache zuerst auf, dann stehe ich auf. Aufwachen und aufstehen sind unterschiedlich. Die Schule oder Arbeit fängt an. Um wie viel Uhr fängt dein Tag an? Und irgendwann hört die Arbeit auf. Ich höre um fünf Uhr auf. Abends sehe ich gern fern. Fernsehen ist mein Lieblingsverb. Fast jeden Tag kaufe ich ein. Ich kaufe Brot und Milch ein. Danach räume ich die Küche auf. Aufräumen macht nicht immer Spaß. Und zum Schluss rufe ich meine Mutter an. Wiederhole jetzt alle acht Verben laut. Jetzt kommt das wichtigste Muster: … die Satzklammer. Das Verb hat zwei Teile: … einen Stamm und ein Präfix. Der Stamm bleibt auf Position zwei: … Ich stehe ... Und das Präfix wandert ganz ans Satzende: … ... auf. Zusammen: … Ich stehe um sieben Uhr auf. Bei Fragen bleibt das Muster gleich: … Wann fängt die Schule an? Fängt bleibt vorne, an landet am Ende. Merke: … Verb in der Mitte, Präfix am Ende – wie eine Klammer um den Satz. Schauen wir uns die Konjugation von drei Verben an: … aufstehen, anfangen, fernsehen. Ich stehe auf, ich fange an, ich sehe fern. Immer mit Präfix am Ende. Du stehst auf, du fängst an, du siehst fern. Er, sie oder es steht auf, fängt an, sieht fern. Wir stehen auf, wir fangen an, wir sehen fern. Ihr steht auf, ihr fangt an, ihr seht fern. Sie stehen auf, sie fangen an, sie sehen fern – höflich oder Mehrzahl. Das Präfix bleibt bei jeder Person gleich: … auf, an, fern – immer am Ende. Nicht jedes Verb mit Vorsilbe ist trennbar. Aufstehen ist trennbar: … Ich stehe auf. Das Präfix wandert ans Ende. Verstehen dagegen ist untrennbar: … Ich verstehe. Ver bleibt immer fest am Verb. Anfangen ist trennbar und wird stark betont: … ANfangen. Bekommen ist untrennbar. Be wird nie betont und trennt sich nie: … beKOMmen. Aufräumen ist trennbar: … Ich räume mein Zimmer auf. Aber erzählen ist untrennbar: … Ich erzähle eine Geschichte. Er trennt sich nie. Faustregel: … be-, ver-, ent-, ge- trennen sich nie. Der Rest meistens schon. Unsere Geschichte beginnt sehr früh. Lena wacht um sechs Uhr auf. Mein Wecker klingelt. Ich wache auf, aber ich bin noch so müde. Um Viertel nach sechs steht Lena endlich auf. Ich stehe auf und ziehe mich schnell an. In der Küche macht Lena Frühstück – genau wie in Lektion zehn. Ich frühstücke in der Küche und trinke einen Kaffee. Plötzlich ruft Leo an. Das Telefon klingelt laut. Ich nehme das Telefon. Leo ruft mich um sieben Uhr an – warum so früh? Nachmittags geht Lena einkaufen. Sie kauft Brot, Milch und Obst ein. Ich kaufe im Supermarkt ein – die Wörter kennst du schon aus Lektion sieben. Zu Hause räumt Lena ihr Zimmer auf. Ich räume auf und stelle die Bücher ins Regal – wie in Lektion zehn. Abends sieht Lena im Wohnzimmer fern. Ich sehe fern und entspanne mich auf dem Sofa. Aber warum ist Lena trotzdem so müde? Schau genau hin. Ach so! Ich höre nie rechtzeitig auf. Ich sehe bis Mitternacht fern und schlafe zu spät. Wann stehst du normalerweise auf? Ich stehe um sieben Uhr auf. Und wann fängt deine Arbeit an? Meine Arbeit fängt um neun Uhr an. Wann hörst du abends auf? Ich höre um fünf Uhr auf – aber ich sehe zu lange fern! Das ist also das Problem! Du hörst nie rechtzeitig auf. Stimmt. Ab heute höre ich um zehn Uhr mit Fernsehen auf. Jetzt baust du die Sätze. Aufstehen und sieben Uhr. Ich stehe um sieben Uhr auf. Einkaufen und sechzehn Uhr. Ich kaufe um sechzehn Uhr ein. Aufräumen und Zimmer. Ich räume mein Zimmer auf. Fernsehen und abends. Ich sehe abends fern. Letzte Runde: … anrufen und Mutter. Ich rufe meine Mutter an. Quiz eins: … Ich steh... um sieben Uhr. Welches Präfix passt? Auf. Ich stehe um sieben Uhr auf. Quiz zwei: … Wann fängt die Schule? An. Wann fängt die Schule an? Quiz drei: … Ich räume mein Zimmer. Auf. Ich räume mein Zimmer auf. Quiz vier: … Ich sehe abends. Fern. Ich sehe abends fern. Finale: … Ich rufe meine Mutter. An. Ich rufe meine Mutter an. Du kennst jetzt acht trennbare Verben für deinen Tagesablauf. Du weißt: … Das Verb bleibt in der Mitte, das Präfix wandert ans Ende. Du kannst Uhrzeit und Verb kombinieren: … Ich stehe um sieben Uhr auf. Du erkennst den Unterschied zwischen trennbar und untrennbar. Schreib einen Satz in die Kommentare: … Wann stehst du auf? Zum Beispiel: … Ich stehe um acht Uhr auf und frühstücke in der Küche. Speichere die Lektion und wiederhole morgen die Satzklammer. Bis bald in Lektion zwölf bei LingoBoss German!

Hello and welcome back to LingoBoss German. It is great to have you with us again. Hello! Are you ready for a completely normal day in German? A normal day? That sounds easy, Leo. Easy, but important. Today every sentence is about your daily routine. A quick reminder: in lesson five we learned to tell the time. Exactly. At seven o'clock, half past seven, quarter past nine – you already know these. And in lesson ten we were in the house: living room, kitchen, bedroom. Today we bring both together: time, the house – and new verbs. These verbs are called separable verbs. Their prefix separates from the verb. For example aufstehen becomes: I get up at seven o'clock. Let's go! Imagine: Lena is yawning all day. Something is not right. I wake up, I get up, I go to the bathroom – but I am so tired. Today we will find out what is going wrong in Lena's daily routine. Along the way you will learn eight important verbs for your own day. Every verb has a small prefix that moves to the end of the sentence. So always remember: verb in the middle, prefix right at the end. Listen carefully, speak aloud, and stay until the verb quiz at the end. We divide the day into six parts. The first part is early morning. In the early morning I wake up and get up. In the late morning, between nine and twelve, work or school begins. At midday, at twelve o'clock, many people eat lunch. In the afternoon, after lunch, I often go shopping. In the evening, when it gets dark, I watch TV or call friends. And at night we sleep. Say it with me: morning, late morning, midday, afternoon, evening, night. Now you will learn eight verbs for your daily routine: aufstehen, to get up. First I wake up, then I get up. Aufwachen and aufstehen are different. School or work begins. What time does your day begin? And at some point work stops. I stop at five o'clock. In the evening I like to watch TV. Fernsehen is my favourite verb. Almost every day I go shopping. I buy bread and milk. Afterwards I tidy up the kitchen. Tidying up is not always fun. And finally I call my mother. Now repeat all eight verbs aloud. Now comes the most important pattern: the sentence bracket. The verb has two parts: a stem and a prefix. The stem stays in position two: Ich stehe ... And the prefix moves right to the end of the sentence: ... auf. Together: I get up at seven o'clock. In questions the pattern stays the same: When does school start? Fängt stays at the front, an lands at the end. Remember: verb in the middle, prefix at the end – like a bracket around the sentence. Let's look at the conjugation of three verbs: aufstehen, anfangen, fernsehen. I get up, I start, I watch TV. Always with the prefix at the end. You get up, you start, you watch TV. He, she, or it gets up, starts, watches TV. We get up, we start, we watch TV. You (plural) get up, start, watch TV. They get up, start, watch TV – formal or plural. The prefix stays the same for every person: auf, an, fern – always at the end. Not every verb with a prefix is separable. Aufstehen is separable: I get up. The prefix moves to the end. Verstehen, however, is inseparable: I understand. Ver always stays fixed to the verb. Anfangen is separable and is strongly stressed: ANfangen. Bekommen is inseparable. Be is never stressed and never separates: beKOMmen. Aufräumen is separable: I tidy up my room. But erzählen is inseparable: I tell a story. Er never separates. Rule of thumb: be-, ver-, ent-, ge- never separate. The rest usually do. Our story begins very early. Lena wakes up at six o'clock. My alarm rings. I wake up, but I am still so tired. At quarter past six Lena finally gets up. I get up and get dressed quickly. In the kitchen Lena makes breakfast – just like in lesson ten. I have breakfast in the kitchen and drink a coffee. Suddenly Leo calls. The phone rings loudly. I pick up the phone. Leo calls me at seven o'clock – why so early? In the afternoon Lena goes shopping. She buys bread, milk, and fruit. I go shopping at the supermarket – you already know these words from lesson seven. At home Lena tidies up her room. I tidy up and put the books on the shelf – like in lesson ten. In the evening Lena watches TV in the living room. I watch TV and relax on the sofa. But why is Lena still so tired? Look closely. Oh! I never stop in time. I watch TV until midnight and go to sleep too late. When do you normally get up? I get up at seven o'clock. And when does your work start? My work starts at nine o'clock. When do you stop in the evening? I stop at five o'clock – but I watch too much TV! So that is the problem! You never stop in time. True. From today I will stop watching TV at ten o'clock. Now you build the sentences. Aufstehen and seven o'clock. I get up at seven o'clock. Shopping and four o'clock. I go shopping at four o'clock. Tidying up and room. I tidy up my room. Watching TV and evening. I watch TV in the evening. Final round: calling and mother. I call my mother. Quiz one: I get up at seven o'clock. Which prefix fits? Auf. I get up at seven o'clock. Quiz two: when does school start? An. When does school start? Quiz three: I tidy up my room. Auf. I tidy up my room. Quiz four: I watch in the evening. Fern. I watch TV in the evening. Final: I call my mother. An. I call my mother. You now know eight separable verbs for your daily routine. You know: the verb stays in the middle, the prefix moves to the end. You can combine time and verb: I get up at seven o'clock. You can recognise the difference between separable and inseparable verbs. Write one sentence in the comments: when do you get up? For example: I get up at eight o'clock and have breakfast in the kitchen. Save the lesson and review the sentence bracket tomorrow. See you soon in lesson twelve at LingoBoss German!